หมัด…วายร้ายตัวจิ๋ว วงจรชีวิตยาวนาน รอวันกลับมา!

ภาพน้องหมาสีขาวกำลังเกาบริเวณหลังคอด้วยอาการคัน อาจเกิดจากปรสิตภายนอก เช่น หมัด

หมัดคืออะไร? ทำไมถึงเป็นปัญหากับสัตว์เลี้ยง

เป็นแมลงดูดเลือดตัวเล็กที่สามารถก่อปัญหาให้กับทั้งสุนัข และแมวได้ เช่น อาการคันหรือระคายเคืองบริเวณที่ถูกกัด และสามารถติดพยาธิตัวตืดจากหมัดได้ นอกจากนี้หากมีการติดหมัดจำนวนมาก อาจจะทำให้เกิดภาวะโลหิตจางได้อีกด้วย!

ภาพระยะใกล้ที่แสดงรูปร่างของหมัดที่เกาะอยู่บนขนสัตว์เลี้ยง

วงจรชีวิตของหมัด 4 ระยะ ที่ไม่ควรมองข้าม

หมัด มีหลายสายพันธุ์โดยสายพันธุ์ที่พบได้บ่อยๆในสุนัข และแมว คือ Ctenocephalides felis , Ctenocephalides canis โดยวงจรชีวิตของหมัดจะเเบ่งเป็น 4 ระยะ คือ

1. Adult (ตัวเต็มวัย) 2. Pupae (ดักแด้) 3. Larvae (ตัวอ่อน) 4. Eggs (ไข่)

เริ่มจากตัวเต็มวัยที่ออกมาจากระยะดักแด้ทั้งตัวผู้ และตัวเมียจะหาเหยื่อ (Host) ซึ่งหมัดจะกินเลือดทุกวัน โดยอายุของตัวเต็มวัยจะอยู่ได้ถึง 160 วัน แม้ว่าหมัดส่วนใหญ่จะถูกสุนัขหรือ แมวกำจัดออกไปในช่วง

1 - 3สัปดาห์ก็ตาม โดยหมัดจะสืบพันธุ์ใน 48 ชั่วโมง หลังจากการดูดเลือด และวางไข่บนตัว Host ซึ่งใน 1 วันสามารถวางไข่ได้เฉลี่ย 20 ฟอง สูงสุด 50 ฟอง จากนั้นไข่จะร่วงสู่สิ่งแวดล้อม และฟักตัวเป็นระยะตัวอ่อนในไม่กี่วัน

ตัวอ่อนจะกินเศษต่างๆ เช่น มูลของหมัดที่มีเลือดปน จนพัฒนาเป็นตัวอ่อนระยะที่ 3 ซึ่งมีแนวโน้มที่จะหนีจากแสง

ภาพเเสดงการขนร่วงที่บริเวณท้ายลำตัวของสุนัขเกิดจากการเเพ้น้ำลายหมัด

ทำไมหมัดถึงกลับมาใหม่ได้ แม้ใช้ยาหยดแล้ว

หลังจากนั้นก็จะเริ่มเข้าสู่ระยะดักแด้ ซึ่งสามารถอยู่ในระยะนี้ได้ถึง 6 เดือน หรือมากกว่า กรณีที่ไม่มีปัจจัยที่เหมาะสมกับการกระตุ้น ทำให้ในบ้านสามารถมีดักแด้ของหมัดที่รอวันฟักตัวอยู่ได้นานกว่า 6 เดือน

วิธีป้องกันหมัดอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

ดังนั้นการป้องกันหมัด จึงไม่ใช่เเค่ป้องกันเพียง 1 เดือนแล้วจบ แต่การป้องกันนั้น ควรทำต่อเนื่องติดต่อกันไปตลอด โดยเลือกผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตภายนอกให้เหมาะสมกับสัตว์แต่ละตัว ควบคู่กับการทำความสะอาดที่อยู่ โดยเฉพาะบริเวณที่มีแสงเข้าถึงได้ยาก เช่น ใต้พรม หรือใต้เฟอร์นิเจอร์ต่างๆ ที่ทำความสะอาดได้ยาก

หากน้องๆ สุนัข หรือแมวมีปัญหาอาการคันที่ท้ายลำตัว อย่าปล่อยไว้! อาจเกิดจากเจ้าหมัดตัวจิ๋วก็ได้นะ! แนะนำให้พาน้องๆ มาพบสัตวแพทย์เพื่อดูอาการ และวินิจฉัยเพิ่มเติม

Ref.

European Scientific Counsel Companion Animal Parasites (ESCCAP). Control of ectoparasites in dogs and cats. Malvern (UK): ESCCAP; 2012–2022. ISBN: 978-1-913757-15-1.

---

ปรึกษาปัญหาผิวหนังได้ที่นี่

ศูนย์รักษา